وی با اشاره به اهمیت جغرافیایی ایران تأکید کرد: «ما در کشوری با جغرافیای پهناور و چهارفصل زندگی میکنیم که دارای منابع زیرزمینی و روزمینی بسیار ارزشمند است و در یکی از مهمترین گرههای جغرافیایی جهان واقع شده است؛ سرزمینی که از دیرباز خط اتصال شمال به جنوب و شرق به غرب عالم بوده است.»
زارعان با اشاره به ظرفیتهای ژئوپلیتیکی کشور افزود که اگرچه در گذشته نسبت به این ظرفیتها بیتوجهی میشد، اما امروز ارزش تنگه هرمز بیش از گذشته درک میشود. وی خاطرنشان کرد: «جنگ اخیر (جنگ چهل روزه) که دشمن به ما تحمیل کرد، ما را وادار ساخت تا از این ظرفیت ژئوپلیتیکی استفاده کنیم. شاید اگر این جنگ تحمیل نمیشد، این ظرفیت همچنان مغفول میماند؛ اما یکی از برکات این جنگ، پی بردن ما به ارزش این هدیه الهی بود.»
وی همچنین هشدار داد که تنگه هرمز به همان اندازه که فرصتآفرین است، میتواند چالشبرانگیز و تهدیدزا نیز باشد، زیرا دشمن به دنبال یک ایران وابسته و ضعیف است و نمیخواهد ایران از ظرفیتهای خدادادی خود به نحو شایسته استفاده کند.
زارعان در ادامه با پاسخ به چرایی دشمنی آمریکا با ایران، اظهار داشت: «آمریکاییها به دنبال ایران وابسته هستند. پیش از پیروزی انقلاب، ایران بخشی از طرح خاورمیانهای آمریکا و یکی از ستونهای امنیت این کشور در منطقه بود و در چارچوب سیاستهای نیکسون، نقش مدافع منافع آمریکا و متحدانش، از جمله رژیم صهیونیستی را ایفا میکرد. در واقع در دوران پیش از انقلاب، مفهوم استقلال معنایی نداشت و ایران تنها در نقشهای تعریفشده توسط آمریکا کنشگری میکرد.»
وی با تاکید بر تغییر پارادایم پس از انقلاب افزود: «پس از پیروزی انقلاب اسلامی، ایران از مدار آمریکا خارج شد و به عنوان یک قدرت مستقل در جهان ظهور کرد. ما با شعار "نه شرقی، نه غربی" بر استقلال خود تأکید کردیم. از آنجا که یک کشور برای حفظ استقلال خود باید قدرتمند باشد، ایران در مسیر دستیابی به منابع مختلف قدرت، از جمله توان دفاعی، علم و فناوری و قدرت نرم، حرکت کرده است تا عقبماندگی تاریخی خود را جبران کند.»»
زارعان در ادامه سخنان خود به بررسی ابعاد قدرت نرم و علمی ایران پرداخت و اظهار داشت: «قدرت نرم جمهوری اسلامی در عرصههای داخلی و خارجی با قدرت دنبال شده است؛ به گونهای که ایران از یک قدرت محدود ملی به یک قدرت بزرگ منطقهای تبدیل شد. سیاست "دست بلند خاورمیانهای" جمهوری اسلامی، طی دو سه دهه اخیر تحت رهبری رهبر شهید انقلاب و با مجاهدت سربازانی همچون حاج قاسم سلیمانی محقق گشت.»
وی با اشاره به ضرورت خودکفایی در حوزه دفاعی، تأکید کرد که ایران تلاش کرده است از وابستگی تسلیحاتی به کشورهای خارجی رها شده و به یک قدرت «خودبنیاد» دست یابد تا در زمان جنگ، چشم به دست بیگانگان نباشد. وی با یادآوری تجربیات تلخ دوران جنگ تحمیلی هشت ساله و محرومیت از حتی سادهترین تجهیزات نظیر سیمخاردار، افزود: «امروز ما به قدرت مؤثر موشکی و پهپادی دست یافتهایم که اگر نبود، قطعاً طرف مقابل در جنگ اخیر درخواست آتشبس نمیکرد. اگر ما کشوری بیدفاع بودیم، دشمن همان معادله غزه را برای ما پیاده میکرد و چیزی از کشور باقی نمیگذاشت.»
استاد دانشگاه همچنین از پیشرفتهای چشمگیر ایران در حوزه علم و فناوری سخن گفت و یادآور شد که این مسیر تحت نگاه بلندقامت رهبر شهید انقلاب شکل گرفت؛ رهبری که آرزو داشت ایران به چنان سطح علمی برسد که سایر کشورها برای بهرهمندی از دانش ما، مجبور به یادگیری زبان فارسی شوند. وی افزود: «ایران توانسته در حوزههایی نظیر دانش هستهای (به صورت بومی)، نانوتکنولوژی و بیوتکنولوژی به قلههای دست نیافتنی دست پیدا کند.»
زارعان در بخش پایانی سخنان خود، به یکی از مهمترین منابع قدرت در جنگ اخیر اشاره کرد و آن را «قدرت مردم» نامید. وی با تعبیر از «بعثت مردم» که مورد اشاره رهبر شهید بود، اظهار داشت: «در جریان این جنگ چهل روزه، شاهد یک برانگیختگی و رستاخیز ملی بودیم که مکمل میدان و دیپلماسی بود. این بعثت شورانگیز باعث شد دشمن در محاسبات خود تجدیدنظر کند و به این نتیجه برسد که با وجود شهادت رهبر ما، این ملت و نظام شکستناپذیر هستند.»
وی با ابراز امیدواری نسبت به تداوم این حضور و هوشیاری مردمی که در حال تبدیل شدن به یک سبک زندگی است، تأکید کرد: «این سرمایه اجتماعی بسیار ارزشمند است و امیدواریم مسئولان قدر این نعمت را بدانند و تلاش کنند تا این سرمایه بزرگ را در ادامه مسیر حفظ کنند.»
وی با بیان اینکه تنگه هرمز به عنوان یکی از مهمترین آبراهها در جهان شناخته میشود، اظهار داشت: "حدود ۲۰ درصد از انرژی دنیا از این تنگه عبور میکند و این مسئله به کانون توجه کشورهای مختلف تبدیل شده است."
زارعان افزود: "منطقه ما به شدت به این آبراه وابسته است و هر گونه اختلال در آن میتواند تأثیرات منفی بر اقتصاد جهانی داشته باشد. پیش از آغاز جنگ، روزانه حدود ۱۳۰ کشتی از این تنگه عبور میکردند که شامل تانکرهای بزرگ نفتی و کشتیهای کانتینربر میشود."
این استاد دانشگاه همچنین به استراتژیهای نظامی جمهوری اسلامی ایران اشاره کرد و گفت: "ایران با افزایش آمادگیهای نظامی خود، توانسته است بر روی تنگه هرمز نظارت بیشتری داشته باشد و در مواقع حساس، اقداماتی را به منظور حفظ امنیت انجام دهد."
وی تأکید کرد: "حفظ امنیت تنگه هرمز نه تنها برای کشور ما بلکه برای تمام کشورهای منطقه و حتی جهان اهمیت دارد و باید به این موضوع به صورت جدی پرداخته شود."
او در بیان اهمیت تنگه هرمز گفت : نزدیک به ۹۸ درصد از نفت عراق، ۹۰ درصد از نفت ایران، و ۸۸ درصد از نفت عربستان از این تنگه عبور میکند. به همین دلیل، هر گونه اختلال در این آبراه، میتواند تأثیرات جدی بر اقتصاد کشورهای منطقه و حتی کل جهان داشته باشد."
زارعان به تلاش کشورهای منطقه برای یافتن مسیرهای جایگزین اشاره کرد و گفت: "کشورهایی مانند امارات در حال بررسی پروژه خط لولهای برای انتقال نفت از طریق دریای عمان و عربستان نیز به دنبال مسیری برای بارگیری نفت در دریای سرخ هستند. اما این راهها به سرعت قابل تحقق نخواهند بود و تحویل نفت به مشتریان در شرق آسیا را نیز با چالش مواجه میکند."
وی در ادامه با تأکید بر اهمیت تنگه باب المندب به عنوان یک نقطه ژئوپلتیکی دیگر، گفت: "این تنگه نیز تحت کنترل نیروهای متحد ایران قرار دارد که بر پیچیدگیهای امنیتی منطقه میافزاید."
زارعان با اشاره به تحولات اخیر، افزود: "اقدامات واکنشی آمریکاییها نظیر محاصره دریایی ایران، تنها به تشدید بحران انرژی دامن زده و باعث شده که جمهوری اسلامی به دنبال وضع قوانین و مقررات برای کنترل تنگه هرمز باشد."
این استاد دانشگاه در پایان تأکید کرد: "راه حل نظامی برای باز کردن تنگه هرمز وجود ندارد؛ چرا که انسداد این تنگه برای یک بازیگر نامتقارن مانند جمهوری اسلامی بسیار ممکن است. در نهایت، دنیا باید برای حفظ امنیت کشتیرانی و تأمین نفت به مذاکره با ایران بپردازد."
(b).jpg)
